• Dobrodošli na Ćaskanja! Mi smo zajednica koja okuplja članove sa prostora bivših jugoslovenskih republika. Budite slobodni, pregledajte naš sajt, pročitajte neke od započetih diskusija. Ako želite da učestvujete u diskusijama, pisati na forumu, kreirati albume, dodavati medije, a niste naš član, registrujte se. Registracija je besplatna i zahteva samo minut Vašeg vremena. I da ne zaboravimo: registrovanjem i prijavljivanjem na forumu uklanjate sve reklame koje se prikazuju na sajtu, jer nam je stalo do naših članova. Pridružite nam se!

Fiziologija disanja

Boki

Suspendovan nalog
Učlanjen(a)
15.01.2013.
Poruke
3.889
Broj reagovanja
3.361
Horoskop
Ovan
tr.jpg

RESPIRACIJA ili disanje je zbir pojava koje omogućuju udisaj koji se sastoji u apsorpciji kiseonika, i izdisaja koji se sastoji u eliminaciji ugljen-di-oksida.

Mehanizam plućnog disanja omogućuju: plućna ventilacija, difuzija i nervni sistem.

1. Plućna ventilacija - pokreti širenja (ekstazije) i skupljanja (retrakcije) grudnog koša izazivaju promene pritiska u unutrašnjosti pluća koji se kompenzuje ulaskom i izlaskom vazduha kroz dušnik. Plućna ventilacija ili provetravanje pluća obezbeđuje stalni sastav alveolarnog vazduha koji se usled razmene gasova obogaćuje kiseonikom, a osiromašuje ugljen-dioksidom.

- udisanje ili inspiracija je aktivan rad većeg broja mišića od kojih su najvažniji ošit ili prečaga (dijafragma), koja svojom kontrakcijom povećava zapreminu grudnog koša u tri pravca: vertikalnom, prednje-zadnjem i frontalno. Udisaj počinje skraćivanjem i spuštanjem prečage koja naleže na organe trbušne duplje i povlači za sobom plućnu maramicu (pleuru) a ona oba plućna krila. Istovremeno se grče mišići grudnog koša i pokreću rebra u stranu, a grudnu kost u napred.

- izdisanje ili ekspiracija predstavlja proces omogućen elastičnošću plućnog tkiva i zidova grudnog koša. Izdisaj počinje opuštanjem i vraćanjem prečage u prvobitni položaj, istovremeno se mišići grudnog koša opuštaju povlačeći unazad grudnu kost (sternum). Zapremina grudne duplje se smanjuje, a pluća skupljaju.

2. Difuzija - razmena gasova između alveola i kapilara, obavlja se između alveolarnog vazduha i krvi plućnih kapilara. Kiseonik difenduje u pravcu krvi a ugljen-dioksid u pravcu alveola. Ova razmena zavisi od razlike u parcijalnom pritisku O2 i CO2 u venskoj krvi i alveolarnom vazduhu, i od difuzione konstante pluća koja zavisi od kvaliteta i površine alveolarno-kapilarne membrane.

Ukupna površina svih alveola - plućnih mehurića iznosi 70 metara kvadratnih, što jeste površina respiratorne membrane; količina krvi u plućima iznosi 100 ml i ta mala količina je u kontaktu sa velikom alveolarnom površinom što znači da je sloj krvi veoma tanak.

3. Nervna regulacija disanja - ostvaruje se preko respiratornog centra koji se nalazi u retikularnoj formaciji produžene moždine i moždanog mosta, a sastoji se iz tri područja:

- bulbarno područje je područje za ritmičnost, nalazi se u donjem delu produžene moždine i sastoji se iz dve grupe nervnih ćelija; nervni impulsi se iz inspiratorne grupe nervnih ćelija šalju putem odgovarajućih motornih živaca do inspiratornih (udisajnih) mišića - spoljašnji međurebarni mišić i dijafragma, za to vreme grupa ekspiratornih ćelija se nalazi u inhibiciji. Posle dve sekunde prestaje aktivnost inspiratornih ćelija i njihova inhibicija traje 3 do 4 sekunde. Tada nastaju impulsi ekspiratorne grupe ćelija koji se šalju u ekspiratorne (izdisajne) mišiće - unutrašnji međurebarni mišići i trbušni mišići.

- apneustički centar utiče na prvi bulbarno područje tako što povećava aktivnost inspiratorne grupe nervnih ćelija.

- pneumotaksički centar utiče na prvo bulbarno područje smanjujući aktivnost inspiratorne grupe nervnih ćelija, pa se plućna ventilacija smanjuje.

Centar za disanje je pod uticajem različitih impulsa iz viših i nižih delova CNS-a, i ti impulsi su trojaki:

- impulsi iz kičmene moždine izazivaju razdraženje centara za disanje, disanje se pojačava.
- impulsi iz nerva lutalca (vagusa) iz pluća su veoma značajni i poznati kao Hering-Brajerovi refleksi i oni podpomažu smanjenje respiracije. Pri udisaju pluća se šire i time nadražuju nervne završetke koji su osetljivi na rastezanje, taj nadražaj se prenosi preko nerva vagusa do centra za disanje i izaziva inhibiciju udisajne grupe ćelija, a nadražaj izdisajne grupe nervnih ćelija.
- impulsi iz kore velikog mozga imaju važnost za rad mišića, disanje se 20 puta povećava u toku mišićnog rada.

Od značaja su i arterijski krvni pritisak koji deluje na baroreceptore (receptori osetljivi na pritisak), nalaze se u luku aorte i karotidnom sinusu; porast pritiska izaziva depresiju rada disanja.
 

Boki

Suspendovan nalog
Učlanjen(a)
15.01.2013.
Poruke
3.889
Broj reagovanja
3.361
Horoskop
Ovan
RAZMENA GASOVA

Ugljen-dioksid i kiseonik u plućima se razmenjuju na taj način što prelaze procesom difuzije kroz više slojeva respiratorne membrane, pri tom je pravac difuzije gasa određen parcijalnim pritiskom.

Parcijalni pritisak CO2 u alveolarnom vazduhu iznosi 5,3 kPa , a u venskoj krvi iznosi 6,0 kPa; ugljen-dioksid CO2 prelazi iz venske krvi u alveole, a iz njih se eliminiše u spoljnu sredinu.

Parcijalni pritisak kiseonika O2 u alveolarnom vazduhu iznosi 13,3 kPa , a u venskoj krvi iznosi 5,3 kPa; on prelazi iz alveolarnog vazduha u vensku krv, tj, u sredinu sa manjim pritiskom.

Brzina difuzije gasa zavisi od rastvorljivosti gasa u tečnosti respiratorne membrane; CO2 je 20 puta rastvorljiviji u vodi od O2, pa je brzina difuzije CO2 za oko 20 puta veća od difuzije kiseonika.

TRANSPORT KISEONIKA

Kiseonik se u plućima vezuje za krv, a krvlju se transportuje do tkiva na dva načina:

1. Kao fizički rastvoren gas - samo oko 3% do 5% ukupne količine koja se prenosi putem krvi;
2. Kao hemijski vezan za hemoglobin Hgb u vidu oksihemoglobina HbO2 - ova veza je labava i zbog toga se sjedinjenje ne naziva oksidacija, već oksigenacija.

Ukoliko je parcijalni pritisak O2 veći, stvara se i više HbO2, a ukoliko je parcijalni pritisak manji, manja je i nastanak oksihemoglobina.

Zavisnost koja postoji između parcijalnog pritiska kiseonika i procenta stvorenog HbO2 predstavlja se krivom disocijacije oksi-hemoglobina.
Pri parcijalnom pritisku kiseonika od 5,3 kPa koji vlada u venskoj krvi, 70% hemoglobina se pretvara u HbO2, a tada se u 100 ml krvi nalazi 14 ml kiseonika.
Pri parcijalnom pritisku kiseonika od 13,3 kPa koji vlada u arterijskoj krvi, 95% hemoglobina se pretvara u HbO2, a tada se u 100 ml krvi nalazi 19 ml kiseonika.

Znači: 100 ml arterijske krvi otpusti 19 ml kiseonika i 100 ml venske krvi otpusti 14 ml kiseonika iz svakih 100 ml krv u tkivo otpusti 5 ml kiseonika (25% ukupne količine kiseonika koji se transportuje). Tu količinu kiseonika ćelije koriste u metaboličke procese i ta vrednost naziva se koeficijent iskorišćavanja ili koeficijent utilizacije kiseonika.

U uslovima jakog mišićnog rada ovaj koeficijent iznosi 15 ml/ 100 ml krvi, ili 75% od ukupne količine kiseonika u transportu.

TRANSPORT UGLJEN-DI-OKSIDA

Ugljen-dioksid difenduje iz pravca tkiva u krv kapilara - iz ćelija u krv. Postoje tri načina transporta:

1. Kao fizički rastvoren gas u krvi - 7% od ukupne količine koja se transportuje.
2. Kao hemijski vezan u obliku karbaminojedinjenja, jedinjenja amino grupa i belančevina i CO2; najveći deo ovog jedinjenja vezuje se za belančevinu hemoglobin, a manji deo za belančevine krvne plazme; ovim se trasnportuje 20% CO2.
3. U obliku bikarbonatnih jedinjenja - 70% transporta; bikarbonatna jedinjenja se stvaraju iz ugljene kiseline i to u eritrocitima i u krvnoj plazmi.

U eritrocitima se stvaraju kalijum-bikarbonati KHCO3, a u plazmi natrijum-bikarbonati NaHCO3.
Ugljena kiselina H2CO3 stvara se iz ugljen-dioksida i vode, stvara se u crvenim krvnim zrncima jer u njima postoji enzim - ugljena anhidraza koja ubrzava tu reakciju.

U krvnim kapilarima tkiva gde je parcijalni pritisak CO2 veći stvara se ugljena kiselina, a u plućima gde je parcijalni pritisak CO2 manji, dolazi do razgradnje ugljene kiseline i stvaranje CO2 i vode.
Količina CO2 izražava se u milimetrima na 100 mililitara krvi, tj. VOL%.

Venska krv - 52VOL%
Arterijska krv - 48VOL%

Iz 100 ml venske krvi otpusti se 4 ml CO2 u plućima.
 

Boki

Suspendovan nalog
Učlanjen(a)
15.01.2013.
Poruke
3.889
Broj reagovanja
3.361
Horoskop
Ovan
HUMORALNA REGULACIJA

Ona se ostvaruje putem krvi i na nju utiču sledeći faktori:

- promene koncentracije CO2 i jona vodonika; Porast koncentracije CO2 i jona vodonika stimulišu centar za disanje i smanjenje koncentracije CO2 i jona vodonika inhibiše centar za disanje.

- promene koncentracije O2 u krvi; Smanjenje koncentracije O2 u krvi deluje tako da se disanje povećava.

Humoralna regulacija zavisi od parcijalnog pritiska CO2 u arterijskoj krvi, jer on deluje na hemioreceptore u karotidnom sinusu podstičući na disanje.

Šema: sa hemioreceptora (luk aorte) nadraženje se prenosi preko nerva vagusa, a sa baroreceptora u račvi karotidnih arterija preko nerva glosofaringeusa.

Ova vrsta regulacije ima značaj pri smanjenju atmosferskog pritiska pri penjanju na visine; tada se u razređenom vazduhu smanjuje koncentracija kiseonika. Acidoza izazvana anoreksijom takođe podstiče disanje.

Kroz celokupnu respiratornu membranu pluća za 1 minut difunduje oko 250 ml kiseonika, to znači da krv u plućima za jedan minut veže 250 ml O2 a za to vreme se iz krvi preko pluća eliminiše 400-450 ml CO2. U toku mišićne aktivnosti ove vrednosti se povećavaju i do 3-4 puta.

Uslovi za normalno disanje su slobodni udisajni putevi sve do alveola, udisanje normalne smeše gasa, propustljiv alveolarno-kapilarni zid, dobro sinhronizovani disajni pokreti koji deluju na grudni koš sa normalnim elasticitetom i pluća dobro snabdevena krvlju.
 

Boki

Suspendovan nalog
Učlanjen(a)
15.01.2013.
Poruke
3.889
Broj reagovanja
3.361
Horoskop
Ovan
PLUĆNI VOLUMENI

Plućni-volumeni.jpg

I. Tidalov ili respiratorni plućni volumen TRV - količina vazduha koja se udahne i izdahne iz pluća pri normalnom disanju; iznosi oko 500 ml.

II. Inspiratorni rezervni volumen IRV - maksimalna inspiracija (udisaj) koja se nadovezuje na normalnu; iznosi 3000 ml.

III. Ekspiratorni rezervni volumen ERV - maksimalna ekspiracija (izdisaj) a koja sledi posle normalne ekspiracije; iznosi 1100 ml.

IV. Rezidualni plućni volumen RPV - količina vazduha koja ostaje u plućima i posle maksimalne ekspiracije (izdisaja); iznosi oko 1200 ml.

Statički testovi - mere se po jednoj respiraciji; svi plućni volumeni i kapaciteti određuju se spirometrijski.

Dinamički testovi - mere se u funkciji vremena.

1. Minutni volumen plućne ventilacije - količina vazduha koja prođe kroz disajne puteve za jedan minut:

- min.VOL.pl.vent. = f.resp. x TRV
- min.VOL.pl.vent. = 12/16 min. x 500 ml
- min.VOL.pl.vent. = 6000-8000/min-ml

f.resp. - frekvencija funkcije disanja

2. Minutni volumen alveolarne ventilacije - količina vazduha koja u jednom minutu učestvuje u razmeni gasova u alveolama - plućnim mehurićima:

- (TRV - "V") x f.resp.
- min.VOL.alv.vent. = (500 ml - 150 ml) x 12-16/min
- min.VOL.alv.vent. = 4200-5600 ml/min

Zapremina mrtvog prostora "V" iznosi uvek oko 150 ml vazduha.

Frekvencija funkcije disanja (ff.resp.) iznosi oko 12 do 16 respiracija u minutu.

3. Maksimalna voljna ventilacija za 1 minut i maksimalni kapacitet disanja - najveća zapremina vazduha koja se voljnim naporom može udahnuti i izdahnuti u jednom minutu:

- max.vent./1 min. = 125-170 l / min
- max.cap.resp. = 130-165 l / min

Normalna vrednost iznosi 125 do 17o litara u minutu.

4. Forsirani ekspiratorni volumen u prvoj sekundi - količina vazduha koja se maksimalnim voljnim naporom može izdahnuti za jednu sekundu posle prethodne maksimalne inspiracije; iznosi 80% vitalnog kapaciteta:

- FEV 1" = 80% VTC (4600 ml)
- FEV 1" = 3680 ml
 

Boki

Suspendovan nalog
Učlanjen(a)
15.01.2013.
Poruke
3.889
Broj reagovanja
3.361
Horoskop
Ovan
PLUĆNI KAPACITETI

slide0012_image011.jpg

I. Vitalni kapacitet - količina vazduha koja se izdahne pri maksimalnoj ekspiraciji kojoj prethodi maksimalna inspiracija:

VTC = IRV + ERV
VC = IERV + TRV

VTC = 3000 ml + 1100 ml
VC = 4100 ml + 500 ml
VC = 4600 ml

II. Totalni kapacitet - zbir svih plućnih volumena, maksimalna količina vazduha koja se nalazi u plućima i na kraju maksimalne inspiracije:

TC = TRV + IRV + ERV + RPV
TC = 500 + 3000 + 1100 + 1200
TC = 5800 ml

III. Inspiratorni kapacitet - količina vazduha koja se može udahnuti i posle normalne ekspiracije:

IC = TRV + IRV
IC = 500 + 3000
IC = 3500 ml

IV. Funkcionalni rezidualni kapacitet - zapremina vazduha koja ostaje posle normalne ekspiracije:

ERC = RPV + ERV
FRC = 1100 + 1200
FRC = 2300 ml
 
Vrh Dno